Voordat ze dit als excuus aanvoeren om meer soaps te mogen zien: er zijn nog vele andere manieren om te leren, en ik pleit voor variatie. 

Op een commerciële training wordt mij verteld dat 80% van de koopmotieven voortkomen uit niet rationele motieven!

Geïnteresseerd? Lees bijvoorbeeld de boeken van John WYNDHAM (Choky; De getekenden) of van Ursula LEQUIN (De linkerhand van het duister; Het oog van de reiger).

vervolg logica en adviesvak

Waarden 

Als je naar buiten kijkt is er nooit een grondslag om iemand, iets of onszelf belangrijk of waardevol te vinden. Als je naar binnen kijkt zie je: een mens kan zichzelf sturen, ik ben belangrijk. 

Ik krijg de kriebels als iemand vertelt dat er een einde is gekomen aan de grote verhalen. Ik zie dat als een diskwalificatie van menszijn. Ik ga uit van de veronderstelling dat het voortbestaan van jezelf en van de mensheid een universele waarde is voor mensen. Het postmodernisme ondergraaft de eigen theorie vind ik, door de logica die men zelf hanteert om het sociaal constructivisme te rechtvaardigen. Waarom wel de sturing van het sociaal systeem accepteren en niet die van het natuurlijk systeem? Dit leidt tot de ontkenning van de context van het sociale systeem, het natuurlijk systeem. Naar mijn mening kijkt men nog niet meervoudig genoeg als je de context buiten beschouwing laat. Ontkenning van het feit dat mensen ook een onderdeel zijn van het natuurlijk systeem kan kwalijke gevolgen hebben. Zoals het ontkennen van rechten van dieren, of het overbelasten van het milieu. 

Ik zie een integrerend kader dat universele geldigheid heeft voor de mensheid, namelijk de eigenschappen die ons tot mensen maken:

• vermogen om te communiceren
• vermogen om lief te hebben
• vermogen om zelfbewustzijn en zelfsturing te ontwikkelen door te leren

Hoe die vermogens gebruikt moeten worden kan niet worden opgelegd. Om sturing te geven acht ik het van belang om te formuleren wat belangrijk en waardevol is in een organisatie. Waarden kunnen horen bij elk van de drie systemen uit de logica van lef. 

Identiteit

WIERDSMA: het leven van elk mens komt cocreërend tot stand. Ik sluit me aan bij zijn pleidooi om organiseren te baseren op zowel externe sturing (beheersing, controle) als interne sturing (zelfverwerkelijking, creativiteit, intuïtie). Om deze dubbele sturing te integreren is er een derde systeem nodig: de plek der moeite van het communicatieve systeem. Hier worden bestaande botsingen van logica's uit verschillende systemen bespreekbaar gemaakt en kan recht gedaan worden aan creativiteit, intuïtie en spontaniteit. Ik zou daar de toetsing aan waarden van de organisatie aan willen toevoegen.  

MATURANA & VARELA noemen het vermogen tot zelfvoortbrenging, de ontwikkelingsdrang uit de logica om een zelfstandig geheel te worden en te blijven, autopoiese. Zij betwijfelen de invloed van de omgeving. Ik vind het model van autopoiese onvolledig voor organisaties. Als denkmodel voor de wijze waarop werkelijkheidsmodellen in het natuurlijk systeem tot stand komen is het geschikt, maar relaties met de omgeving worden in mijn logica niet alleen intern bepaald. Wel is de wijze waarop je de omgeving ziet een product van je identiteit. WEICK: Een systeem opbouwen volgens een model van identiteit reduceert onzekerheid. In het systeem zijn alle mogelijkheden voorzien. Alles wat onmogelijk is wordt buitengesloten. Op den duur wordt het "onmogelijke" niet meer waargenomen. Door verstoringen die zich toevallig presenteren aan de waarneming vanuit een ander systeem ontstaat feedback, waardoor we kunnen leren. Een systeem zonder feedback leert niet.

De manier waarop een probleem verwoord wordt speelt een cruciale rol bij het bepalen van de manier waarop men het oplost. De interventiekunde is gestoeld op de autopoietische principes van een systeem: alles verwijst naar alles. Ik zie identiteit zich ontwikkelen als een spiraal: vanuit het natuurlijk systeem naar het sociaal systeem naar het communicatieve systeem weer naar het natuurlijk systeem etc. 

Gevoel

WEICK: "We use a feeling based memory to solve a curent cognitive puzzle". Ons gevoel doet ons besluiten of we het ergens mee eens zijn of niet. Daarvoor gebruiken we (deels onbewust) modellen waaraan we toetsen. De betekenis aan een gebeurtenis wordt pas achteraf gegeven. Bedoelingen worden daarom achteraf bijgesteld. CORNELIS noemt een bedoeling een drievoudige hypothese, omdat uitgegaan wordt van drie veronderstellingen:

1. We kennen de gevolgen van ons handelen
2. Een bepaalde methode of manier van handelen is effectief
3. De bedoeling van nu is ook wat we in de toekomst nog willen. 

De vraag of iets de bedoeling was is een beslissing achteraf. Zelfsturing wordt daarmee een leerproces waarbij de doelstelling telkens moet worden bezien en pas achteraf kan worden bepaald. 

Gevoel heeft een signaalfunctie: waar past het bij. Als het niet past bij mijn modellen, logica's: wat is er aan de hand? Gevoel brengt onbewuste kennis tot uiting (NONAKA & TAKEUCHI). Onbewuste kennis plaats ik in het natuurlijke systeem. Het is kennis die opgeslagen ligt in verhalen, symbolen, rituelen. Bewuste kennis is de kennis die we in een formele, systematische taal kunnen overdragen, de kennis uit het sociaal systeem.

Communicatie

Communicatie zie ik als wezenlijk non-verbaal, omdat gewerkt wordt met beelden, met tekens die men krijgt en geeft. Een teken is arbitrair, er is geen noodzakelijk verband met de betekenis. Of iemand het al of niet eens is met een betekenis wordt bepaald door gevoel en komt tot uiting in motivatie, het accepteren van de betekenis als sturingsmiddel. 

Zowel taal als lichaam geven tekens. Beide systemen zijn verbonden in de onbewuste logica, de werkelijkheidsmodellen die we hebben.

Het adviesproces draait om communicatie: tekens opvangen en produceren. Hiervoor is aandacht nodig en het kennen van je eigen logica als adviseur. Dat betekent dat je in de communicatie met de klant de betekenissen van de ander net zo belangrijk moet vinden als die van jezelf. Dat werpt een ander licht op de "belangenloze (lees waarden-loze)" adviseur zoals FELTMANN wil zijn. Ik zie mezelf liever als " waardenvolle" adviseur. Wat overigens niet betekent dat mijn waarden dezelfde moeten zijn als die van anderen. 

Mentale modellen en strategische plannen bieden een houvast omdat ze stimuleren tot actie en oriëntatie, waardoor gebeurtenissen betekenis kunnen krijgen. In het maken en uitvoeren van een plan komen de zeven kenmerken van betekenisgeving zoals WEICK die formuleert tot uiting:

• als mensen beginnen met handelen (enactment)
• genereren ze tastbare resultaten (cues)
• in een context (sociaal)
• en dit helpt ze ontdekken (retrospectief)
• wat er aan de hand is (ongoing)
• wat verklaard moet worden (plausibiliteit)
• en wat er daarna gedaan moet worden (identity enhancement)
  
  
  
  
  
   

Hoe meer variatie in wat we geloven, wat we aan modellen of werkelijkheidsbeelden hebben, hoe meer we kunnen zien. WEICK noemt dit het principe van de requisite variety.

Toekomstdromen

Het ontwikkelen van een communicatief systeem voor onze maatschappij (en uiteindelijk voor de hele wereld) zie ik pas echt als een groot verhaal. Een maatschappij met een communicatief systeem waarin echte dialoog gevoerd kan worden in plaats van discussie en oorlog. Waarin zelfsturing voor ieder individu werkelijkheid kan worden. De infrastructuur daarvoor is al in aanbouw: mobiele telefoons, internet, satelliet TV.

vervolg logica en advievak

terug naar boven