Waar moet logica aan
voldoen?
Voordat ik iets ga vertellen over mijn zoektocht naar logica in
organisatieadviesland wil ik eerst aangeven aan welke criteria een theorie,
een logica, in mijn ogen moet voldoen.
Theorie is een fundamenteel stelsel van beweringen over de wijze waarop de
wereld in elkaar steekt, dat meermalen is getoetst en waarin we enig
vertrouwen stellen. Het woord theorie heeft dezelfde stam als theater (Theoros
= toeschouwer in het Grieks). Men bedenkt theorieën om dezelfde reden als
theater: om een spel van ideeën in de openbaarheid te brengen, waardoor we
onze wereld misschien iets beter begrijpen (SENGE 1995). Het proces van het
opstellen van een theorie wordt gedreven door hartstocht, fantasie,
enthousiasme over het feit dat men iets nieuws "ziet": het aanbrengen van
orde in gegevens van onze beleving.
Logica zie ik als een
verzameling middelen voor sturing. Of iets bij die logica past uit zich in een
gevoel: dat is logisch, of niet. CARNAP (1994): Iedereen kan zijn eigen logica opstellen. Er is een oneindig
aantal regelsystemen mogelijk. Voorwaarden zijn: Duidelijk geformuleerd en
strikt opgevolgd. Als je zegt dat iets waar is moet je aangeven in welk
systeem het waar is. Logica vormt het fundament voor methodieken en activiteiten.
Rijkdom aan bronnen, practice what you preach
De boodschap van de theorie en de manier waarop de boodschap gepresenteerd
wordt moeten in mijn beleving bij elkaar passen: practice what you preach. Als
een auteur de inbreng van variatie voorstaat als methode voor verandering, dan
wil ik in de publicatie een rijkdom aan bronnen terugzien. De boeken die een
rijkdom aan bronnen beschrijven spreken me het meest aan, omdat er inzichten
van meerdere onderzoekers/adviseurs aan de orde komen. De auteur en de lezer
kunnen zich hieraan afmeten. Mooie voorbeelden van zulke boeken zijn:
- De Vijfde Discipline, werkboek
(SENGE e.a. 1995)
- Beelden van organisaties (MORGAN 1986)
- Sensemaking in organizations (WEICK 1995)
- Op Strategiesafari (MINTZBERG 1999)
De rijkdom aan bronnen biedt nieuwe inzichten en helpt om een standpunt
te bepalen.
We ontlenen onze autoriteit deels aan geschriften
en ervaring van anderen. Daarom wordt
er in de wetenschap zoveel geciteerd en gevoetnoot. Ik ga mij daar ook
schuldig aan maken bij de beschrijving van mijn logica.
Productkwaliteit
GUBA & LINCOLN (1989) formuleren criteria voor de resultaten van
kwalitatief onderzoek volgens de methode van Naturalistic Inquiry. Aangezien
ik denk dat logica op soortgelijke wijze tot stand komt verklaar ik deze
criteria ook op mijn logica van toepassing: "One can be judged to have
rendered a product of excellence and beauty and "goodness" if the
product demonstrates integrety, originality, passion, commitment, and balance".
Er bestaat echter niet zoiets als een "beste" logica.
Gebruikswaarde
Behalve deze criteria is de belangrijkste vraag: helpt de logica om de
wereld te ordenen, levert ze verklaringen. In hoeverre mijn theorie voldoet
aan de productcriteria laat ik graag aan de lezer over om te beoordelen. De
gebruikswaarde zal ik laten zien in het gedeelte
logica
en adviesvak. Nieuwe theorieën dringen pas door in de praktijkwereld als ze
vertaald zijn in methoden en instrumenten: zie
werkboek.
Voortgaande dialoog
Verklaringsmodellen worden in de omgang met anderen ontwikkeld. De taal
levert de begrippen en de begrippen maken het mogelijk om verder te bouwen.
Het is noodzakelijk om je open te blijven stellen voor discussie over de
uitgangspunten en nieuwe inzichten te blijven verwerven. Anders wordt de
theorie tot een geloof dat verkondigd moet worden.
vervolg
zoektocht
|
printversie logica